אויסגעקליבן פון די אידישע ארכיוון · מגיה געווען · צוויי מאל א וואך
דער דעקל
נומער 10
מאנטאג, י"ג כסלו תשפ"ז · 23סטן נאוועמבער 2026

עסן: מצות, קאווע, טשאלנט, א קידוש און טענקסגיווינג

28 זייטן

הקדמה

א גוטן מאנטאג, טייערע לייענער!

די וואך איז טענקסגיווינג, דער אמעריקאנער „דאנק־טאג“, ווען מיליאנען מענטשן זעצן זיך צו א טיש מיט א גרויסן אינדיק. האבן מיר געגעבן דעם נומער א טעמע וואס איז נאענט צו יעדן, אויך צו די וואס עסן נישט קיין אינדיק: עסן. וואס מען עסט, ווי אזוי מען עסט, און וויפיל עס קאסט.

מיר הייבן אן מיט א שפאציר אין א מצה בעקעריי מיטן בלאגער „shatz matz“: פונעם ווייץ־פעלד ביזן אויוון, פונעם קנעטער ביזן שיבער, און די שאלה וואס יעדער פרעגט יעדעס יאר: פארוואס זענען מצות אזוי טייער? דערנאך פירט אונז „פארוואס?“ אריין אין א לאבאראטאריע, וואו מען וואקסט פלייש פון א פאר צעלן, אן א בהמה און אן א שחיטה. וואס וועט זיין מיט כשרות? און וואס וועט ווערן פון דעם אלטן אויסדרוק „דו חזיר!“?

„קאך_לעפל“ דערציילט די געשיכטע פון טענקסגיווינג – די פילגרים, די אינדיאנער און די ערשטע סעודה – און פרעגט צי מען קען יוצא זיין מיט מודים. „משה געציל“ ברענגט א ליד פון א פרוי וואס האט איבערגעלעבט די מלחמה, וועגן א רעפטעלע ברויט וואס זי האט קיינמאל נישט פארגעסן. און „DotCom“ ערקלערט ווי אזוי מען מאכט א געשמאקע קאווע, פונעם בוים ביזן גלעזל.

אינמיטן נומער זיצט מען ביים טיש: „טיטאניק“ לייגט פאר א פעטיציע קעגן דעם סדר פון שבת'דיגע מאכלים, און דער עולם אויף קאווע שטיבל שטעלט זיך איין פאר זיין טשאלנט. „בעל מדות“ נעמט אונז מיט צו א קידוש לכבוד א נייגעבוירן מיידל, מיט אלע טעלעפאנען און אלע קוגלען. דערצו: פערל פון די ארכיוון (וואס עסט מען פאר לאנטש?), „היינט מיט . . . יאר צוריק“ (קידוש לבנה, און א מענטש וואס וויל אביסל טראכטן), און די תגובה פון דער וואך.

אלע שטיקער זענען אויסגעקליבן פון די ארכיוון און מגיה געווען לויט די כללים פון אויסלייג און גראמאטיק. דער טעקסט איז געבליבן ווי די שרייבער האבן אים געשריבן, אויסער די תיקונים וואס די כללים פאדערן; וואו מיר האבן עפעס אויסגעלאזט, שטייט [פארקירצט]. גוטן אפעטיט!

אינהאלט און מקורות

פעליעטאן

א שפאציר אין מצה בעקעריי

shatz matz
די ערשטע חסידישע בלאגס · 12טן אפריל 2010 · מקור
וויסנשאפט

א כשר'ע שטיקל חזיר פלייש

פארוואס?
קאווע שטיבל · 30סטן מאי 2015 · מקור
היסטאריע

טענקסגיווינג: קען מען יוצא זיין מיט מודים?

קאך_לעפל און אנדערע
קאווע שטיבל · 27סטן נאוועמבער 2019 · מקור
איבערלעבונגען

דאס רעפטעלע ברויט

משה געציל
קאווע שטיבל · 29סטן יולי 2012 · מקור
א שמועס פון דער וואך

פעטיציע קעגן דעם סדר פון שבת'דיגע מאכלים

טיטאניק, שמעקעדיג, zurich און אנדערע
קאווע שטיבל · 16טן דעצעמבער 2013 – 22סטן דעצעמבער 2013 · מקור
קולטור · קאווע

ווי אזוי מאכט מען א געשמאקע קאווע?

DotCom
קאווע שטיבל · 15טן יוני 2012 · מקור
הומאר

קידושא רבא אחר התפילה...

בעל מדות
קאווע שטיבל · 21סטן יוני 2015 · מקור

לייענען דא

עפנט דעם PDF