אויסגעקליבן פון די אידישע ארכיוון · מגיה געווען · צוויי מאל א וואך
דער דעקל
נומער 15
דאנערשטאג, ל' כסלו תשפ"ז · 10טן דעצעמבער 2026

פרשת מקץ

24 זייטן

הקדמה

טייערע לייענער,

דער נומער קומט ארויס ראש חודש טבת, דעם זעקסטן טאג חנוכה, און דעם שבת לייענען מיר פרשת מקץ – „ויהי מקץ שנתים ימים ופרעה חולם“. פרעה חלומט פון זיבן פעטע קי און זיבן פולע זאנגען, און יוסף, וואס איז צוויי יאר געזעסן אין דער תפיסה, ווערט אין איין טאג דער משנה למלך. דער שבת איז אויך זאת חנוכה, דער אכטער טאג, ווען אלע ליכט ברענען. ממילא גייט דער נומער אויף צוויי וועגן: חלומות און ליכט.

אונזער הויפט־ארטיקל איז „קרעמער“'ס בילד פון דעם ערשטן חנוכה־אוונט – פון מנחה אין שול ביז א טאטע וואס קוקט אין די ליכטלעך און בענקט צו זיין אייגענער קינדהייט. אין קאווע שטיבל האט מען געפרעגט א קשיא וואס מוטשעט שוין דורות: פארוואס פייערן מיר דאס קריגל אויל און נישט דעם נצחון אין דער מלחמה? אין „הלכה־שמועס“ פרעגט מען צי גלעזלעך אין א זילבערנער מנורה נעמען אוועק דעם הידור. אין „תורה און וויסנשאפט“ ברענגען מיר א שלש־סעודות־תורה איבער פרעה'ס חלום, וואס הייבט זיך אן מיט א פשוטער קשיא און ענדיגט זיך מיט הנחות קדומות – און מיט א ווארט פון איינשטיין.

מיטוואך איז ו' טבת, די יארצייט פונעם הייליגן שינאווער רב, און מיר ברענגען א שמועס פארוואס ער איז אליין אוועקגעפארן קיין ארץ ישראל. אין „הומאר“ פרעגט איינער צי ער זאל בענטשן ראש חודש טבת, נאכדעם וואס ער האט פארפאסט ראש חודש כסלו – און געהאט דעם בעסטן חודש זינט יארן. דערצו קומען די פעסטע קאלומס: „יארצייטן פון דער וואך“, „פערל פון די ארכיוון“, „היינט מיט . . . יאר צוריק“ און „די תגובה פון דער וואך“.

ביי יעדן שטיק שטייט פון וועלכן ארכיוו עס קומט, דער ניק פונעם שרייבער, און ווען עס איז געשריבן געווארן. די ווערטער זענען זייערע; מיר האבן מגיה געווען דעם אויסלייג און די גראמאטיק, און וואו מיר האבן עפעס אויסגעלאזט, שטייט „[פארקירצט]“.

א גוט שבת, א פרייליכן חנוכה, און האט הנאה פון לייענען!

אינהאלט און מקורות

לכבוד שבת קודש

צום שיין פון די חנוכה ליכט

קרעמער
היידפארק · 28סטן דעצעמבער 2005 · מקור
שמועסן אויף דער סדרה

וואס פייערן מיר – דעם נצחון אדער דאס קריגל אויל?

שמעקעדיג, פלאוויוס, יין שרף, ירא שמים און אנדערע
קאווע שטיבל · 25סטן דעצעמבער 2014 – 7טן דעצעמבער 2015 · מקור
הלכה־שמועס

גלעזלעך אין א זילבערנער מנורה – א הידור אדער א חציצה?

שמעון וואלף, וואלווי, יהושע חיים, ונבנתה העיר, ברסלבער
קאווע שטיבל · 5טן דעצעמבער 2013 – 18טן דעצעמבער 2016 · מקור
תורה און וויסנשאפט

דער פתרון פון פרעה'ס חלום – אן איינשטיין־אויפטרעף

פוןדעסטוועגןדאך, הקטן, ממרום שלח אש, נולד מאוחר
קאווע שטיבל · 1טן דעצעמבער 2013 · מקור
אנשי שם

פארוואס איז דער שינאווער רב געפארן קיין ארץ ישראל?

אמת וצדק
קאווע שטיבל · 4טן יאנואר 2021 · מקור
הומאר

זאל איך בענטשן ראש חודש טבת?

רחב רחב, איך אויך, berlbalaguleh, דריידל און אנדערע
קאווע שטיבל · 18טן–21סטן דעצעמבער 2014 · מקור

לייענען דא

עפנט דעם PDF