אויסגעקליבן פון די אידישע ארכיוון · מגיה געווען · צוויי מאל א וואך
דער דעקל
נומער 16
מאנטאג, ד' טבת תשפ"ז · 14טן דעצעמבער 2026

טעכנאלאגיע: טעלעפאנען, קאמפיוטערס, אינטערנעט, גוגל און דער סמארטפאון

24 זייטן

הקדמה

א גוטן מאנטאג, טייערע לייענער!

א טעלעפאן אין קעשענע, א קאמפיוטער אויפן טיש, און אן אינטערנעט וואס איז אומעטום: מיט א דור צוריק איז דאס נאך געווען א חלום, און היינט קען מען זיך שוין קוים פארשטעלן א טאג אן דעם. האבן מיר געגעבן דעם נומער א טעמע וואס רירט אן יעדן איינעם: טעכנאלאגיע. ווי אזוי די נייע מאשינען האבן געטוישט דאס לעבן – צום גוטן, צום שלעכטן, און צום לאכן.

מיר הייבן אן מיט „געוואלדיג“, וואס גייט זוכן אין דער היסטאריע א ביישפיל צום אינטערנעט, און טרעפט עס ביי די ערשטע צייטונגען מיט א הונדערט און פופציג יאר צוריק. „ואידך“ פירט אונז דורך הונדערט יאר קאמוניקאציע אין פיר שטאפלען: פונעם טעלעגראף ביזן סמארטפאון. און „צ.שרייבער“ פרעגט שוין אין 2015 די שאלה וואס מען פרעגט היינט אומעטום: וועלן קאמפיוטערס אמאל קליגער ווערן פון מענטשן?

דער בלאגער „זאלצוואסער“ שרייבט א בריוו צו די אויטאמאטישע מאשינען וואס וועקן אים אויף אינמיטן דער נאכט, און „יידל“ נעמט אונז מיט אויף א רייזע ארום דער וועלט – פון רוים ביזן אמאזאן – אן זיך אויפשטעלן פונעם בענקל.

אינמיטן נומער קריגט מען זיך: איז מען „אדיקטעד“ צום טעלעפאן, אדער ליגט דער פראבלעם אינעם מענטש? און צום לאכן ברענגט „פשוט־קאמפליצירט“ א פראקטישן לערנבוך פאר ראשי ישיבות: ווי אזוי מען לאזט א טאטע קלינגען. דערצו: פערל פון די ארכיוון (וואס לערנט מען פונעם GPS?), „היינט מיט . . . יאר צוריק“ (גוגל סקענט ביכער, געשעפטן פארמאכן זיך, און א פליגער וואס דער קאמפיוטער האט אפגעשטעלט), און די תגובה פון דער וואך.

אלע שטיקער זענען אויסגעקליבן פון די ארכיוון און מגיה געווען לויט די כללים פון אויסלייג און גראמאטיק. דער טעקסט איז געבליבן ווי די שרייבער האבן אים געשריבן, אויסער די תיקונים וואס די כללים פאדערן; וואו מיר האבן עפעס אויסגעלאזט, שטייט [פארקירצט]. און אויב איר לייענט דאס אויף א טעלעפאן – זייט מוחל, נישט צו לאנג.

אינהאלט און מקורות

אנאליז

אינטערנעט: האט עס א מוסטער אין דער היסטאריע?

געוואלדיג
קאווע שטיבל · 26סטן מאי 2016 · מקור
וויסנשאפט

וועלן קאמפיוטערס אמאל פירן די וועלט?

צ.שרייבער און אנדערע
פאליש · 19טן יוני 2015 – 10טן יולי 2017 · מקור
היסטאריע

פון טעלעגראף ביז טעלעגראם

ואידך און אנדערע
קאווע שטיבל · 25סטן–26סטן מאי 2021 · מקור
איבערלעבונגען

מיין פובליק טעלעפאן

zaltzvaser
זאלצוואסער · 8טן פעברואר 2015 · מקור
קולטור · רייזע

א רייזע ארום דער וועלט מיט גוגל

יידל און אנדערע
קאווע שטיבל · 7טן–9טן אויגוסט 2012 · מקור
א שמועס פון דער וואך

אדיקטעד צום טעלעפאן?

אחד העם, וכדומה.., קאצקע ציקער און אנדערע
קאווע שטיבל · 17טן מערץ 2016 – 20סטן אויגוסט 2018 · מקור
הומאר

טעלעפאן־עטיקעט פאר ראשי ישיבות

פשוט-קאמפליצירט
קאווע שטיבל · 2טן מאי 2013 · מקור

לייענען דא

עפנט דעם PDF