לאכן: הומאר, בדחנות, פורים־שפיל און וויצן

הקדמה

היינט איז שושן פורים קטן, און ווען נישט יעצט – ווען דען זאל מען לאכן? דער נומער איז געווידמעט דעם געלעכטער: וויצן, פארודיעס, בדחנים און פורים־שפילן, אבער אויך דער ערנסטער פראגע וואס אונזער שמייכל זאגט אויף אונז אליין.

אינעם הויפט־ארטיקל עפנט „שאץ מאץ“ דאס טאג־ביך פון א בדחן: ווי אזוי מען זאמלט „אינפארמאציע“ ביי מחותנים וואס ווייסן אליין נישט וואס זיי ווילן, און פארוואס א בדחן דארף מאכן לאכן און נישט וויינען. אינעם שמועס פון דער וואך פרעגט „אפטימיסטיש“ וואס פון אונזערע מנהגים וואלט א גוי בכלל פארשטאנען – פון סעלצער שמחת תורה ביז שבת קאפעלוטש – און די ליינער טענה'ן צי אונזער הומאר איז טאקע אזוי אנדערש.

אין דער וויסנשאפט־שפאלט שטעלט „יאיר“ פאר די פלאכע־ערד געמיינדע, א טעאריע וואס מען קען זי נישט ליינען אן לאכן. אין דער היסטאריע זוכן די ליינער די מקורות פונעם מנהג זיך צו פארשטעלן פורים און פונעם קלאפן ביי המן. „בעל מדות“ און זיינע חברים פארציילן שלימזל'דיגע מעשיות מיט א שמייכל, „קטלא קניא“ שרייבט א קריטיק אויף מאטי אילאוויטש'ס ליד „אידישע תאוות“, און „כוכב“ פארשט די טיפע היסטאריע פונעם ניגון „ס'רעגנט ס'גיסט“.

אין די פערל: זאצן וואס האבן די שרייבער אראפגעווארפן פון בענקל, חכמות פון קינדער, און ווערטלעך פון פשוטע אידן. אין „היינט מיט . . . יאר צוריק“: א בחור וואס טאנצט מיט א בעזים אין אדר (2005), און א שפאציר איבער די וויליאמסבורגער גאסן פורים (2015).

אלע שטיקלעך זענען אויסגעקליבן און מגיה געווען; וואו מען האט פארקירצט, איז עס אנגעצייכנט. די פולע מקורות געפינט איר אויפן לעצטן בלאט.